Gemiddelde Temperatuur Tijdlijn van de Planeet

Ja, de aarde heeft periodes gekend die aanzienlijk warmer waren dan nu. Tijdens het Mesozoicum (het tijdperk van de dinosauriers) en het vroege Eoceen bevond de planeet zich in een broeikastoestand zonder poolkappen, en de wereldwijde gemiddelde temperatuur overschreed de 22 graden, zon 7 tot 8 graden warmer dan het huidige gemiddelde. De overgangen naar die periodes vonden echter plaats over een tijdsbestek van miljoenen jaren, wat evolutionaire aanpassing mogelijk maakte.

Sneeuwbal Aarde (globale ijstijd) vond voornamelijk plaats tijdens het Neoproterozoicum (ongeveer 700 miljoen jaar geleden). Het werd in gang gezet door een extreme vermindering van broeikasgassen als gevolg van versnelde chemische verwering van silicaatgesteenten na het uiteenvallen van het supercontinent Rodinia. IJs strekte zich uit van de polen tot de evenaar, reflecteerde zonnestraling (albedo-effect) en hield de planeet gevangen in een wereldwijde bevriezingslus die pas na miljoenen jaren van vulkanische CO2-accumulatie werd doorbroken.

De aarde bezit een natuurlijke thermostaat die wordt gestuurd door de geologische koolstofcyclus, voornamelijk gereguleerd door platentektoniek en silicaatverwering. Wanneer de planeet opwarmt, reageert zure regen sneller met silicaatgesteenten, waardoor CO2 uit de atmosfeer wordt gehaald en als carbonaat op de oceaanbodem wordt afgezet, wat het broeikaseffect vermindert. Als de planeet afkoelt, neemt de verwering af maar blijft vulkanische activiteit CO2 uitstoten, waardoor de planeet geleidelijk weer opwarmt.

Het fundamentele verschil ligt in de snelheid van de verandering. Terwijl natuurlijke klimaatverschuivingen in het geologische verleden doorgaans plaatsvonden over tienduizenden of miljoenen jaren (wat biologische migratie en evolutie toeliet), voltrekt de opwarming in het Antropoceen zich in een kwestie van decennia. Dit tempo van thermische variatie is exponentieel sneller dan bijna elke gedocumenteerde eerdere gebeurtenis, overtreft het aanpassingsvermogen van de huidige biosfeer en veroorzaakt een versnelde massale uitsterving.

Het PETM was een extreme wereldwijde opwarmingsgebeurtenis die ongeveer 56 miljoen jaar geleden plaatsvond. Het werd veroorzaakt door een snelle en massale uitstoot van koolstof in de atmosfeer (mogelijk door het vrijkomen van oceanische methaanhydraten of vulkanisme in de Noord-Atlantische Oceaan), waardoor de wereldwijde temperatuur in een paar duizend jaar met 5 tot 8 graden steeg. Het wordt beschouwd als het beste geologische analoog voor de moderne klimaatverandering, resulterend in ernstige oceaanverzuring en massaal uitsterven van benthische organismen.