# 3D Baskı Çekme Hesaplama: Boyutsal Doğruluk
Eğer bir 3D baskı meraklısıysanız, muhtemelen bu sorunla karşılaşmışsınızdır: Mükemmel ölçülerde bir parça tasarlarsınız (örneğin 20x20x20 mm bir küp), bastırırsınız ve kumpasla ölçtüğünüzde 19,7 mm olduğunu görürsünüz. Ne oldu? Cevap malzeme çekmesi (shrinkage).Çekme, termoplastikler eriyik halden (yüksek sıcaklıklar) oda sıcaklığındaki katı hallerine geçerken meydana gelen kaçınılmaz bir fiziksel olgudur. Soğudukça moleküller yeniden düzenlenir ve "sıkılaşarak" parçanın toplam hacmini azaltır. Çekme hesaplama aracımız, bu değişikliği öngörmenize ve dilimleyicinizdeki ölçeği parçalarınızın tek seferde tam oturacağı şekilde ayarlamanıza yardımcı olmak için tasarlanmıştır.# Plastikler neden çeker?
FDM (Erimiş Biriktirme Modelleme) baskıda, sıcak plastik katmanlarını (200°C ile 300°C arası) bir yüzeye biriktiririz. Malzeme soğudukça, termal genleşme katsayısı olarak bilinen duruma uğrar. Temel olarak termal enerji molekülleri birbirinden ayrı tutar; bu enerji ortadan kalktığında moleküller arası kuvvetler onları birbirine yaklaştırır.Tüm malzemeler aynı davranmaz. Amorf plastikler (PLA gibi) daha az çekme eğilimi gösteren düzensiz bir yapıya sahiptir. Bunun aksine, kristalleşmeye meyilli veya çok yüksek sıcaklıklar gerektiren plastikler (ABS veya Naylon gibi) çok daha agresif ve kontrolü zor bir çekme gösterirler.# Yaygın Malzemeler ve Çekme Aralıkları
- ABS (Akrilonitril Bütadien Stiren): %0,8 – %2,0. Yüksek çekme oranı nedeniyle en zor malzemelerden biridir ve genellikle "warping" (köşe kalkması/deformasyonu) neden olur.
- ASA: %0,5 – %0,9. ABS'ye göre daha kontrollü çekme gösteren, UV dirençli bir alternatif.
- Naylon (PA): %0,7 – %2,5. Karbon veya cam elyaf dolgusuna bağlı olarak çekme oranı büyük ölçüde değişebilir.
- PETG: %0,2 – %0,5. Boyutsal olarak çok kararlıdır, ABS'nin termal direncinin gerekmediği mekanik parçalar için idealdir.
- PLA: %0,1 – %0,3. Kullanım kolaylığı açısından altın standarttır; çoğu kullanım için çekme oranı ihmal edilebilir düzeydedir.
# Ölçek Faktörü Nasıl Hesaplanır?
Pek çok kullanıcı sadece "yüzdeyi ekleme" hatasını yapar (eğer %2 eksikse, ölçeği %102 yaparlar). Ancak matematiksel olarak bir kaybı telafi etmek için ölçek biraz farklı olmalıdır. Hesaplayıcımız tarafından kullanılan doğru formül şudur:Ölçek Faktörü = 1 / (1 - S)Burada S, ondalık sayı olarak ifade edilen çekme yüzdesidir (örneğin %2 için 0,02). Örnek olarak, %2 çeken bir malzeme için ölçek faktörü 1,0204'tür, bu da dilimleyicide (Cura, PrusaSlicer, Bambu Studio) ölçeği %102,04 olarak ayarlamamız gerektiği anlamına gelir.
# Manuel Kalibrasyon: İstenen Ölçü vs. Gerçek Ölçü
Ters kalibrasyon işlemi basittir: Ölçüsü bilinen bir test nesnesi (örneğin 100 mm'lik kalibrasyon küpü) basın. Tamamen soğuduktan sonra (en az 30 dakika beklemek çok önemlidir), parçayı dijital kumpasla ölçün. Her iki değeri de hesaplayıcıya girin; o size o filament makarası için tam ayar yüzdesini verecektir.# Düzgün Olmayan Çekme: X, Y ve Z Ekseni Sorunu
3D baskıda fizik her yönde aynı değildir. Katmanlar üst üste yığıldığı için, Z eksenindeki katmanlar arası yapışma genellikle dikey çekmeyi sınırlar. Normalde, yatay düzlemdeki ölçümlerin (X ve Y eksenleri) yükseklikten (Z ekseni) daha fazla telafi gerektirdiğini göreceksiniz.Uzman İpucu
Naylon veya teknik malzemelerle çalışıyorsanız, parçayı her zaman baskıdan 24 saat sonra ölçün. Bazı plastikler ortam nemini emer ve soğuduktan sonra bir miktar "şişerek" nihai ölçüyü değiştirebilir.
# Son Doğruluğu Etkileyen Faktörler
- Ekstrüzyon Sıcaklığı: Daha yüksek sıcaklıklarda malzeme daha genleşmiş halde gelir ancak genellikle daha ani bir soğumaya maruz kalır.
- Yatak Sıcaklığı: Sıcak bir yatak, parçanın tabanının üst kısmından daha hızlı çekmesini önleyerek çarpılmayı azaltır.
- Doluluk Yoğunluğu: Çok yoğun parçalar, merkeze doğru içe çekme kuvveti uygulayan daha fazla plastik kütlesine sahiptir.
- Katman Fanı: ABS gibi malzemelerde, fanın çok güçlü olması çatlaklara ve düzensiz aşırı çekmeye neden olabilir.